محمد مهدى فقيه بحر العلوم
91
مزارات فرزندان بلا فصل ائمه ( ع ) در عراق ( فارسى )
عباس بن موسى ( ع ) ثقه است و از اصحاب پدر و برادر گرانقدرش ، امام رضا ( ع ) ، به حساب مىآيد و حمله تند مرحوم مامقانى و به ويژه تسترى به او ، تنها از روايت منقول از كلينى و صدوق ، نشأت گرفته است و عباس ، همچنان در ثقات اصحاب پدر و برادرش ، به شمار مىآيد . به هرحال ، از تاريخ وفات عباس بن موسى ( ع ) ، اطلاع دقيقى در دست نيست . تنها همين قدر مىدانيم كه وى ، تا قبل از سال 203 ه - . ق ، زنده بوده « 1 » و گويا چنان كه از وصيت نامه امام موسى كاظم ( ع ) فهميده مىشود ، عباس ، كوچك تر از امام رضا ( ع ) و ابراهيم و بزرگ تر از اسماعيل و احمد بوده است « 2 » . همگى علماى انساب ، به تداوم نسل عباس بن موسى ( ع ) قائلاند . « 3 » اما برخى ، او را معقّب مكثّر و پارهاى ديگر وى را معقّب قليل ، دانستهاند . « 4 » به هرحال ، او با فاطمه ، دختر محمد الديباج بن امام جعفر صادق ( ع ) ، ازدواج نمود و از او ، صاحب يك فرزند به نام موسى شد . همچنين قاسم ، فرزند ديگر او ، از كنيزى به نام « علم » به دنيا آمد . « 5 » « محمد كاظم يمانى » ، متوفاى قرن نهم هجرى ، تعداد فرزندان عباس را هشت تن مىداند . از اين رو وى فضل اكبر ، فضل اصغر ،
--> ( 1 ) . احسن التراجم ، عبدالحسين شبسترى ، ج 1 ، ص 345 ؛ تاريخ كوفه ، حسن براقى ، ص 234 . ( 2 ) . جامع الأنساب ، سيدمحمد على روضاتى ، ج 1 ، ص 70 . ( 3 ) . المعقّبين ، عبيدالله بن الحسين بن زين العابدين ( ع ) ، ص 84 ؛ الشجرهالمباركه ، امام فخررازى ، ص 77 ؛ الاصيلى ، ص 179 ؛ سراج الانساب ، عبدالرحمان بن كياء ، ص 37 ؛ منتهى الآمال ، ج 2 ، ص 248 . ( 4 ) . عمدهالطالب ، ابن عنبه ، ص 197 ؛ الفصول الفخريّه ، جمال الدين احمد بن عنبه ، ص 143 ؛ الأنساب ، بيهقى ، ج 1 ، ص 394 ؛ تهذيبالأنساب ، ابوالحسن محمدشرف عبيدلى ، ص 467 . ( 5 ) . طالفخرى ، ابوالحسن محمدشرف عبيدلى ، ص 15 ؛ الشجرهالمباركه ، ص 88 ؛ سرّالسلسله العلويه ، ص 42 .